Bitirme Tezi Nedir? (İlk Teslim: Mayıs 2027)
Bu ders, Mayıs 2027’de ilk kez teslim edilecek Bitirme Tezi (Extended Essay – EE) için yazım ve değerlendirme sürecine dair rehber niteliğindedir. Türkçe A: Edebiyat öğrencileri için Bitirme Tezi, öğrencinin kendisinin belirlediği bir edebî metin, konu ve araştırma sorusuna yanıt olarak hazırlanan 4.000 kelimelik bir akademik çalışmadır. Öğrencilerin bu çalışma için yaklaşık 40 saat ayırmaları önerilmektedir.
BİTİRME TEZİ
Bitirme Tezi (Extended Essay – EE), IB Diploma Programı’nın temel bileşenlerinden biri olan, zorunlu ve 4.000 kelimelik bağımsız bir araştırma çalışmasıdır. Öğrencilerin IB sürekliliği (IB continuum) boyunca geliştirdikleri beceri ve deneyimlerin üzerine inşa edilmesi amacıyla tasarlanmıştır. Bu süreklilik, öğrenmeye yönelik yaklaşımlar (Approaches to Learning) kapsamında belirtilen beceriler ve IB Öğrenci Profili (IB Learner Profile)’nde yer alan özelliklerle bağlantılıdır. Tüm bu beceri ve özellikler, Bitirme Tezi (EE) süreci boyunca geliştirilebilir.
IB Bitirme Tezi (EE) Rehberi’nin 5. sayfasında şöyle denilmektedir:
“Bitirme Tezi (EE), IB öğrencilerine, bir danışmanın rehberliğinde, kişisel olarak ilgi duydukları bir konuyu 4.000 kelimelik akademik bir makale biçiminde araştırma fırsatı sunar. Bu süreç, öğrencilerin üniversitede kendilerinden beklenen bağımsız araştırma ve yazma becerilerini geliştirmelerini sağlar.”
IB'nin İngilizce kaynakları
Öğretmenler, yeni Bitirme Tezi (Extended Essay – EE) Rehberi’ni buradan indirebilirler. (My IB giriş bilgileriniz gerekecektir.)
Yeni EE Ders Alanı Bilgilendirme Metni (Subject Brief) de buradaki bağlantı üzerinden PDF olarak indirilebilir.
Ayrıca, EE Müfredat Yöneticisi’nin yeni rehberde yapılan değişiklikleri tanıttığı videoya buradan erişebilirsiniz.
Yeni Bitirme Tezinde Neler Aynı Kaldı?
- Bitirme Tezi (EE) yazmak, IB DP'nin tüm öğrencileri için zorunludur.
- Öğrenciler iki yoldan birini seçebilir:
- Ders odaklı yol (subject-focused pathway): Örneğin, Türkçe A: Edebiyat.
- Disiplinlerarası yol (interdisciplinary pathway): Örneğin, Edebiyat ile Global Politika, Ekonomi, Tarih, Görsel Sanatlar veya Biyoloji gibi başka bir DP dersinin bir arada ele alınması.
- Tüm Bitirme Tezleri, disiplinlerarası makale de dâhil olmak üzere, ortak değerlendirme ölçütleri üzerinden değerlendirilir.
- Kelime sınırı 4.000 kelimedir.
- EE’nin akademik bir makale olarak tamamlanması, öğrencinin yaklaşık 40 saatlik çalışmasını gerektirir.
- Çalışma, öğrencinin seçtiği bir araştırma sorusuna dayalı olarak, kişisel ilgi alanına giren bir konu veya mesele üzerine bağımsız araştırma ve yazma sürecini içerir.
- Öğrenciler, kendilerine atanan danışmanla 3 zorunlu süreç değerlendirme (reflection) oturumuna katılmalıdır.
- Süreç değerlendirmesi (Ölçüt E) kısmı ayrı bir belgede kaydedilir ve 500 kelimeyi geçmez.
- Önerilen danışmanlık süresi, 3 zorunlu süreç değerlendirme oturumu da dâhil olmak üzere 3 ila 5 saat arasındadır.
- RPF (Reflections and Progress Form – Süreç Değerlendirme ve İlerleme Formu) boş bırakılır, teslim edilmez veya makalenin dilinden farklı bir dilde yazılırsa, Ölçüt E’den 0 puan verilir.
- Tüm Bitirme Tezleri, IB tarafından görevlendirilen bir değerlendirici tarafından dış değerlendirmeye tabi tutulur.
- Başarısızlık koşulları, önceki (legacy) rehberde olduğu şekilde devam etmektedir.
- EE’nin kazandırdığı ve farklı alanlara aktarılabilen temel beceriler arasında araştırma, öz değerlendirme, öz yönetim ve özne olma/ eylemlilik (agency) yer almaktadır.
NELER YENİ? (2027)
- Yeni rehber, öğrenci merkezli bölümler içermektedir. Amaç, temel bilgileri danışmanlardan ziyade doğrudan öğrencilere yönlendirerek EE’nin bağımsız araştırma ve sorgulama boyutunu vurgulamaktır.
- Ekonomi ve Tarih için daha önce sırasıyla 5 yıl ve 10 yıl olan, Global Politika için ise öğrencinin yaşam süresiyle sınırlı olan zaman kısıtlamaları artık bulunmamaktadır.
- Çoğu EE’de birincil araştırma kullanılabilir hâle gelmiştir (ancak ikincil araştırma tüm EE’ler için hâlâ resmî bir gerekliliktir).
- Makalelerde artık yalnızca bir araştırma sorusu (RQ) bulunması gerekmektedir (önceki müfredatta öğrencilerin hem bir konu hem de bir araştırma sorusu belirlemesi gerekiyordu).
- RPPF, RPF şeklinde yeniden adlandırılmıştır.
- Süreç Değerlendirme ve İlerleme Formu (RPF), üçüncü ve son süreç değerlendirme oturumunun (viva voce) ardından kaleme alınan tek bir yazılı değerlendirmeden oluşmaktadır.
- Üç süreç değerlendirme oturumunun her birinden sonra danışmanlar, oturumun gerçekleştiği ayı, öğrencinin o sırada DP’deki eğitim yılını kaydetmeli ve ardından RPF’ye kendi paraflarını/baş harflerini eklemelidir.
- Yeni değerlendirme ölçütleri artık toplam 30 puan üzerinden değerlendirilmektedir (müfredatın önceki versiyonunda toplam puan 34’tü).
- Derse özgü yönlendirmelerin yerini, daha genel ders grubu yönlendirmeleri almıştır.
- Puan aralıklarını tanımlayan açıklamaların dili daha açık ve öz hâle getirilmiştir.
- “Sunum (Presentation)” artık puanlandırılmamaktadır; değerlendirme ölçütlerinin bir parçası değildir. Bununla birlikte “yapı (structure)”, A ölçütü kapsamında korunmuştur.
- Ölçüt E (süreç değerlendirmesi), öğrencinin EE deneyimi boyunca gösterdiği gelişime odaklanmakta; özellikle beceri gelişimini ve becerilerin farklı alanlara aktarılmasını, yani araştırma, öz yönetim, süreç değerlendirmesi ve eylemlilik (agency) becerilerini vurgulamaktadır.
- Öğrencilerin bir Araştırma Süreci Üzerine Düşünme Alanı (Researcher Reflection Space – RRS) oluşturmaları ve bunu geliştirmeleri özellikle tavsiye edilmektedir.
- Öğrencilerin, 3 zorunlu süreç değerlendirme oturumuna ek olarak danışmanlarıyla üç veya daha fazla kontrol/görüşme oturumu (check-in session) gerçekleştirmeleri önerilmektedir.
- Yeni rehbere yeni terminoloji ve ifadeler eklenmiştir.
ÖLÇÜTLERDEKİ DEĞİŞİKLİKLER
| Ölçüt | Eski Rehber Son sınav: Kasım 2026 | Puan | Yeni Rehber İlk sınav: Mayıs 2027 | Puan |
|---|---|---|---|---|
| A | Odak ve yöntem(Focus and Method) | 6 | Makale için çerçeve(Framework for the Essay) | 6 |
| B | Bilgi ve kavrayış(Knowledge & Understanding) | 6 | Bilgi ve kavrayış(Knowledge & Understanding) | 6 |
| C | Eleştirel düşünme(Critical Thinking) | 12 | Analiz ve Savın Gelişimi(Analysis and Line of Argument) | 6 |
| D | Sunum(Presentation) | 4 | Tartışma ve değerlendirme(Discussion and Evaluation) | 8 |
| E | Sürece katılım(Engagement) | 6 | Süreç değerlendirmesi(Reflection) | 4 |
| Toplam | 34 | 30 |
| Bölüm / Unsur | 4.000 kelimeye dahil mi? |
|---|---|
| Giriş | ✅ |
| Makalenin ana gövdesi | ✅ |
| Sonuç / Sonuçlar | ✅ |
| Alıntılar | ✅ |
| Makale içinde referans niteliğinde olmayan dipnotlar ve/veya sonnotlar | ✅ |
Önemli: Öğrenciler, kelime sınırını aşmaktan kaçınmak amacıyla herhangi bir açıklama veya analizi makalenin tablolarına veya eklerine (appendices) yerleştiremezler. Bu tür bir uygulama kelime sınırından kaçınma girişimi olarak değerlendirilir.
| Bölüm / Unsur | 4.000 kelimeye dahil mi? |
|---|---|
| Kapak / başlık sayfası | ❌ |
| İçindekiler sayfası | ❌ |
| Haritalar, grafikler, diyagramlar ve açıklamalı görseller | ❌ |
| Tablolar (istatistiksel veriler)* | ❌ |
| Denklemler, formüller ve hesaplamalar | ❌ |
| Atıflar / kaynak gösterme (parantez içi, numaralı, dipnot veya sonnot şeklinde) | ❌ |
| Kaynakça (yararlanılan ve atıf yapılan kaynaklar listesi) | ❌ |
| Sayfa üst bilgileri (headers) | ❌ |
| Süreç değerlendirme ve İlerleme Formu (RPF) | ❌ |
RPF için ayrıca 500 kelimelik bir sınır bulunmaktadır.
Süreç değerlendirme ve İlerleme Formu (RPF)
Süreç Değerlendirmesi (Reflection) artık Ölçüt E kapsamında resmî olarak değerlendirilmektedir. Bu ölçüt, öğrencinin süreç içerisindeki gelişimine ve yaptığı seçimlerin ne ölçüde etkili olduğuna odaklanır. Bu sürecin, öğrencinin bir öğrenen olarak kişisel gelişimine katkı sağlaması beklenmektedir.
| Konu | Yeni RPF’deki uygulama |
|---|---|
| Değerlendirme ölçütü | Süreç değerlendirmesi, Ölçüt E kapsamında resmî olarak değerlendirilir. |
| RPF’nin uzunluğu | Öğrenci, en fazla 500 kelimelik tek bir süreç değerlendirme metni hazırlar. |
| Teslim zamanı | Süreç değerlendirme metni, EE sürecinin sonunda RPF üzerinden teslim edilir. |
| Viva voce | Süreç değerlendirme metni, viva voce görüşmesinden sonra tamamlanmalıdır. |
| Zorunlu süreç değerlendirme oturumları | 3 zorunlu süreç değerlendirme oturumu vardır. |
| Oturumların kaydı | Danışman, RPF üzerinde her oturumun tarihini belirtmeli ve belgeye parafını/baş harflerini eklemelidir. |
| Süreç değerlendirme metni sayısı | Aday yalnızca bir adet süreç değerlendirme metni teslim eder. |
| Kelime sınırı | Süreç değerlendirme metni 500 kelimeyi geçemez. |
| Araştırma Süreci Üzerine Düşünme Alanı (RRS) | Öğrencilerin bir Researcher's Reflection Space (RRS) geliştirmeleri hararetle tavsiye edilir ancak zorunlu değildir. |
| RRS’nin amacı | Öğrencinin EE ile bağlantılı olarak okudukları, yazdıkları ve düşündükleri konulardaki kişisel değerlendirmelerini ve sorularını kaydetmesine olanak sağlar. |
| RRS ve beceri gelişimi | RRS, öğrencinin EE deneyimi boyunca bir öğrenen olarak gelişimine, özellikle beceri geliştirme ve becerilerin farklı bağlamlara aktarımına odaklanmasına yardımcı olur. |
| Danışman yorumu | Danışman yorumları artık RPF’de zorunlu değildir. |
Önemli değişiklik: Eski sistemdeki birden fazla süreç değerlendirme kaydının yerine, yeni sistemde viva voce sonrasında hazırlanan en fazla 500 kelimelik tek bir süreç değerlendirme metni bulunmaktadır.